رضا خرم؛ خبرنگار کوهنوردان- کوهستان همواره نمادی از پاکی، آرامش و شکوه طبیعت بوده است؛ سرزمینی که انسان برای یافتن سکوت، تجربه آزادی و نزدیک شدن به زیباییهای بکر آن قدم میگذارد. اما این میراث ارزشمند در سالهای اخیر با چالشی جدی روبهرو شده است؛ افزایش حضور گردشگران و کوهنوردان بدون رعایت اصول محیطزیستی، چهره بسیاری از مسیرهای کوهستانی را با زبالهها و آثار مخرب انسانی تغییر داده است. حفظ پاکیزگی کوهستان، دیگر تنها یک توصیه اخلاقی نیست، بلکه مسئولیتی جمعی برای حفاظت از طبیعت و نسلهای آینده به شمار میرود.
هر بطری پلاستیکی، بسته خوراکی یا زبالهای که در مسیرهای کوهستانی رها میشود، داستانی طولانی از آسیب به محیطزیست را آغاز میکند. شرایط سخت کوهستان، تجزیه بسیاری از مواد را کند میکند و آنچه در چند لحظه مصرف میشود، ممکن است سالها در دل طبیعت باقی بماند. این آلودگیها علاوه بر تخریب منظر طبیعی، میتوانند حیات جانوران، منابع آب و تعادل اکوسیستمهای حساس کوهستانی را نیز تهدید کنند.
فرهنگ «هرچه با خود به کوه میبریم، بازمیگردانیم» یکی از مهمترین اصول کوهنوردی مسئولانه در جهان امروز است. کوهنورد مدرن تنها کسی نیست که مسیرهای دشوار را طی میکند یا به ارتفاعات بلند دست مییابد؛ بلکه فردی است که ردپای حضور خود را در طبیعت به حداقل میرساند. استفاده از ظروف چندبارمصرف، کاهش مصرف پلاستیک، جمعآوری زبالههای شخصی و حتی برداشتن زبالههای باقیمانده از دیگران، اقداماتی ساده اما اثرگذار برای حفظ محیط کوهستان هستند.
امروزه بسیاری از جوامع کوهنوردی در جهان، حفاظت از طبیعت را بخشی جداییناپذیر از آموزشهای خود میدانند. آگاهیرسانی، اجرای برنامههای پاکسازی مسیرها و ترویج رفتارهای مسئولانه میتواند نگاه جامعه را نسبت به رابطه انسان و طبیعت تغییر دهد. کوهستان متعلق به یک گروه یا یک نسل خاص نیست؛ سرمایهای طبیعی است که باید سالم به آیندگان سپرده شود.
زیبایی واقعی قلهها تنها در ارتفاع، چشمانداز و مسیرهای هیجانانگیز خلاصه نمیشود؛ پاکی و اصالت طبیعت نیز بخشی از این زیبایی است. کوهستان زمانی شکوه واقعی خود را حفظ میکند که پس از عبور انسان، همچنان بکر و زنده باقی بماند. احترام به کوه یعنی مراقبت از آن، و نخستین گام این احترام، برداشتن زبالهها و گذاشتن تنها خاطرات خوب در دل طبیعت است.