مرتضی زنجانی آبندانسری؛ خبرنگار کوهنوردان- کوهنوردی، ورزشی است که در آن تجربه، دانش و کار گروهی به اندازه توان جسمانی اهمیت دارند. بسیاری از حوادثی که هر سال در ارتفاعات رخ میدهد، نه به دلیل دشواری مسیر، بلکه در نتیجه کمبود آموزش، تصمیمگیریهای فردی و ناآشنایی با اصول ایمنی است. از همین رو، فعالیت در باشگاههای رسمی کوهنوردی تنها یک انتخاب نیست، بلکه مسیری مطمئن برای ارتقای مهارت، کاهش خطر و شکلگیری فرهنگ حرفهای در این ورزش به شمار میآید.
باشگاههای رسمی، محیطی هستند که آموزشهای پایه و تخصصی بر اساس استانداردهای فنی ارائه میشود. آشنایی با اصول مسیرخوانی، هواشناسی کوهستان، امداد و کمکهای اولیه، کار با تجهیزات، مدیریت بحران و اخلاق کوهنوردی، از مهمترین آموزههایی است که در قالب برنامههای منظم و زیر نظر مربیان باتجربه منتقل میشود. این آموزشها نهتنها کیفیت صعود را افزایش میدهد، بلکه در شرایط بحرانی میتواند تفاوت میان یک بازگشت ایمن و وقوع حادثهای تلخ باشد.
فعالیت در باشگاههای رسمی، فرصت ارزشمندی برای تجربه کار گروهی نیز فراهم میکند. کوهنوردی، ورزشی فردمحور نیست؛ موفقیت یک برنامه به هماهنگی، مسئولیتپذیری، اعتماد متقابل و تصمیمگیری جمعی وابسته است. حضور در کنار افراد باتجربه، انتقال تجربه میان نسلهای مختلف و تمرین فرهنگ همکاری، از سرمایههایی است که تنها در یک ساختار منسجم و حرفهای شکل میگیرد. باشگاهها همچنین بستری برای شناسایی استعدادها، پرورش مربیان، تربیت امدادگران و آمادهسازی ورزشکاران برای حضور در برنامههای ملی و بینالمللی فراهم میکنند.
از سوی دیگر، باشگاههای رسمی نقش مهمی در ترویج فرهنگ حفاظت از طبیعت دارند. آموزش اصول «ردپایی بر جای نگذار»، احترام به حیاتوحش، مدیریت پسماند، حفظ منابع آب و رعایت حقوق جوامع محلی، بخش جداییناپذیر فعالیتهای حرفهای کوهنوردی است. کوهنوردی مسئولانه زمانی معنا پیدا میکند که صعود به قله، با تعهد به حفظ محیطزیست و میراث طبیعی همراه باشد.
با گسترش شبکههای اجتماعی، برنامههای خودجوش و صعودهای بدون برنامهریزی نیز افزایش یافته است؛ اما تجربه نشان داده که جایگزین کردن آموزش تخصصی با اطلاعات پراکنده، میتواند پیامدهای جبرانناپذیری به همراه داشته باشد. باشگاههای رسمی، با تکیه بر آموزش مستمر، برنامهریزی اصولی و نظارت فنی، امنیت و کیفیت فعالیتهای کوهنوردی را ارتقا میدهند و زمینهساز رشد پایدار این ورزش هستند.
آینده کوهنوردی ایران در گرو تقویت نهادهای حرفهای، توسعه باشگاههای توانمند و مشارکت آگاهانه علاقهمندان است. هر کوهنوردی که فعالیت خود را در چارچوب یک باشگاه رسمی آغاز میکند، نهتنها مسیر پیشرفت فردی را هموارتر میسازد، بلکه به شکلگیری جامعهای مسئول، منظم و ایمن کمک میکند؛ جامعهای که میداند ارزش واقعی یک صعود، تنها در فتح قله نیست، بلکه در دانشی نهفته است که جان انسانها را حفظ میکند و فرهنگ کوهنوردی را برای نسلهای آینده غنیتر میسازد.