مجتبی جاودان فرهی؛ خبرنگار کوهنوردان- امداد و نجات در کوهستان، تنها واکنشی به یک حادثه نیست؛ بلکه مجموعهای از تصمیمهای دقیق، ارزیابیهای لحظهای و مدیریت همزمان خطر برای نجات مصدومان و حفظ جان اعضای تیم امداد است. برخلاف آنچه گاهی تصور میشود، امدادگران کوهستان با شتاب و هیجان تصمیم نمیگیرند، بلکه پیش از هر اقدام، شرایط محیط، وضعیت آبوهوا، مسیرهای دسترسی، احتمال وقوع خطرات ثانویه و توان عملیاتی تیم را بهدقت بررسی میکنند. در این مأموریتها، سرعت اهمیت دارد، اما سرعتی که بر پایه تحلیل و برنامهریزی شکل نگرفته باشد، میتواند به بحرانی بزرگتر تبدیل شود.
ذهن یک امدادگر کوهستان همواره چند گام جلوتر از حادثه حرکت میکند. او پیش از آغاز عملیات، بدترین سناریوها را در نظر میگیرد و برای هر احتمال، راهکاری عملی آماده میسازد. این شیوه تفکر، حاصل آموزشهای تخصصی، تجربه میدانی و تمرینهای مستمر است. امدادگران میآموزند که احساسات را کنترل کنند، اطلاعات را بهسرعت پردازش کنند و در سختترین شرایط نیز تصمیمی بگیرند که بیشترین شانس موفقیت و کمترین میزان خطر را به همراه داشته باشد.
در عملیاتهای کوهستان، نخستین اولویت، ایمنی تیم امداد است. این اصل حرفهای شاید در نگاه نخست سختگیرانه به نظر برسد، اما تجربه نشان داده است که اگر امدادگران خود در معرض خطر قرار گیرند، نهتنها امکان کمک به مصدوم کاهش مییابد، بلکه ابعاد حادثه نیز گستردهتر خواهد شد. به همین دلیل، ارزیابی مداوم خطر، ارتباط مؤثر میان اعضای تیم، تقسیم صحیح وظایف و پایبندی به دستورالعملهای عملیاتی، بخش جداییناپذیر هر مأموریت موفق محسوب میشود.
امروز با توسعه تجهیزات نوین، سامانههای ارتباطی، پهپادها و فناوریهای مکانیابی، عملیات امداد و نجات نسبت به گذشته کارآمدتر شده است، اما همچنان مهمترین سرمایه هر تیم، نیروی انسانی آموزشدیده و قدرت تصمیمگیری اوست. هیچ فناوری نمیتواند جایگزین تجربه، آرامش، مسئولیتپذیری و قضاوت صحیح در لحظه بحران شود.
فرهنگسازی برای پیشگیری از حوادث نیز بخش مهمی از رسالت امدادگران کوهستان است. آموزش کوهنوردان، ترویج اصول ایمنی، برنامهریزی صحیح صعود و احترام به هشدارهای جوی، میتواند بسیاری از عملیاتهای پرهزینه و پرخطر را از ابتدا غیرضروری کند. امدادگران کوهستان تنها ناجیان پس از حادثه نیستند؛ آنان با نگاهی آیندهنگر میاندیشند، خطر را پیش از وقوع تحلیل میکنند و باور دارند که بهترین عملیات نجات، عملیاتی است که هرگز به دلیل پیشگیری صحیح، نیازی به اجرا پیدا نکند.
