طبیعت‌گردی یا آسیب به طبیعت

مسلم ناظری؛ هفته نامه الکترونیکی کوهنوردان- دشت دریاسر، یکی از بکرترین و زیباترین مناظر طبیعی ایران، در دل جنگل‌های دوهزار تنکابن قرار دارد. این دشت رؤیایی با چشم‌انداز بی‌نظیرش از کوه‌های سر به فلک کشیده، چمنزارهای مه‌آلود، و هوایی دل‌انگیز، به‌واسطه فضای مجازی و به‌ویژه اینستاگرام، به سرعت در میان مردم شناخته شد. تصاویری که میلیون‌ها بار دیده شد، مقصدی که ناگهان به یکی از پربازدیدترین نقاط طبیعت‌گردی کشور تبدیل شد. اما این موج ناگهانی علاقه و حضور، نه‌تنها با برنامه‌ریزی همراه نبود، بلکه در بسیاری موارد به‌جای لذت، رد پایی از تخریب، شلوغی، زباله و آلودگی صوتی به جا گذاشت.

در چند سال گذشته، طبیعت‌گردی در ایران از یک فعالیت آرام و مسئولانه به روندی شتاب‌زده و گاه هیجانی تبدیل شده است. امروز، تعداد «لیدرهای تور» در برخی مناطق از تعداد گردشگران بیشتر شده است؛ لیدرهایی که بعضاً هیچ شناختی از اصول اکوتوریسم و مسئولیت‌های خود ندارند و تنها به‌دنبال ثبت تصویر بعدی برای تبلیغ تور هفته آینده هستند. این روند، آسیب‌هایی عمیق و بلندمدت به طبیعت وارد کرده که گاهی جبران‌ناپذیر است.

یکی از مهم‌ترین آسیب‌های وارده، آلودگی صوتی در دل مناطقی است که ذات‌شان بر پایه سکوت و آرامش استوار شده است. طبیعت جایی برای فریاد زدن، موسیقی بلند و پارتی‌های آخر هفته نیست. این شلوغی، نه‌تنها آرامش دیگر گردشگران را مختل می‌کند، بلکه به‌شدت بر حیات‌وحش و تعادل زیست‌محیطی منطقه اثر می‌گذارد. حیوانات، از پرندگان تا پستانداران کوچک، با شنیدن صداهای ناهنجار، منطقه را ترک می‌کنند و این مهاجرت اجباری، چرخه طبیعی زندگی را مختل می‌کند.

آتش روشن کردن در هر نقطه‌ای، یکی دیگر از رفتارهایی‌ست که متأسفانه رایج شده است. روشن کردن آتش روی خاک زنده، نه‌تنها به پوشش گیاهی آسیب می‌زند، بلکه با از بین بردن بافت سطحی خاک، آن را برای همیشه نابارور می‌کند. وقتی شاخه‌های درختان برای آتش شکسته می‌شود، باید بدانیم که تنها یک شاخه نیست، بلکه پناهگاه پرنده‌ای، سایه‌بان خزنده‌ای یا بخشی از اکوسیستم یکپارچه‌ای است که با این اقدام نابود می‌شود.

شاید مهم‌ترین موضوع در این میان، مسئله زباله باشد. طبیعت نه رفتگر دارد، نه سطل زباله. هیچ نیروی خدماتی در دشت دریاسر یا دامنه‌های علم‌کوه منتظر جمع‌آوری پلاستیک‌های دورریخته‌شده نیست. آنچه باقی می‌ماند، ردپای ماست؛ ردپایی که ممکن است صدها سال در خاک بماند. وظیفه هر طبیعت‌گرد واقعی، حمل زباله‌های خود تا نقطه بازگشت است، نه رها کردن آن‌ها در زیباترین مناظر ایران.

ما، به‌عنوان علاقه‌مندان به طبیعت، باید پیش از ثبت تصویر، قدمی مسئولانه برداریم. باید بدانیم که هر قدم اشتباه، هر صدای بلند، هر زباله‌ای که جا می‌گذاریم، زخمی‌ست بر پیکر زمین. طبیعت ما در حال فرسایش است؛ نه به‌خاطر بلایای طبیعی، بلکه به‌خاطر ناآگاهی ما.

باشگاه تارو باور دارد که طبیعت‌گردی تنها یک تفریح نیست، بلکه تعهدی‌ست در برابر زمین. از این‌رو، تمام فعالیت‌های باشگاه با اولویت آموزش، احترام به محیط زیست، و حفظ میراث طبیعی ایران انجام می‌شود. ما همه مسئولیم، و این مسئولیت از لحظه‌ای آغاز می‌شود که پای‌مان را در خاکی می‌گذاریم که قرن‌ها دست‌نخورده باقی مانده است.